مقاله زير تحقيقي است كه به صورت كلي و مختصربه شرح پيدايش ونحوه تكامل حركات در شرايط هاي مختلف ومنحصربه فرد ، اقليمي خوصوصا" آذربايجان پرداخته است لذا از توضيح معني ومفهوم جزئي و انواع فرمها و تنظيم هاي ايفا شده خودداري نموده وسعي برآن گرديده تا با آگاه نمودن قدرت وتوانايي فرهنگ اين مرزوبوم راهكاري براي احياء فرهنگ فولكلوردر جهت مقابله با واردات قرهنگهاي بيگانه جايگزين گرا ، ارائه نمايد
( منتظر كتاب آذربايجان اسگي ايونلاري باشيد : بزودي )
(( بنام خدا ))
حركات موزون فولكلوريك آذربايجاني
محقق : خليل غلامي حامد / آتيلا
مـقد مـه
از بزرگان چنين آموخته ايم كه همواره به جاي ادعا عمل را سرلوحه و سرمشق تمامي برنامه هاي خويش قرار دهيم ، در طول اعصار ، تاريخ معلم بزرگ بشريت نيز ساخته و پرداخته عمل است . از اين جهت تاريخ همچون آئينه بسيار شفافيست كه صحت و كذب اعمال نياكان و پيشينيان ما را به راحتي به نسل جديد بشريت نمايان مي سازد . با نگاه به چنان آئينه اي است كه در مي يابيم نياكان ما درمقابله با انواع مشكلات در طول هزاران هزار سال چگونه زيستند و جوامع خود را چگونه ساختند .
خداوند به هنگام خلقت بشر ، در وجود وي قدرتي به وديعه نهاد كه از همان دوران نخستين هميشه نگرشي كنجكاوانه و اعمالي متفاوت از ديگر مخلوقات ازخود بروز مي داد . درنتيجه همين اعمال كنجكاوانه بود كه بشر توانست براي هرچه بهتر كردن زندگي خود آتش را كشف كند و برخي ابزار آلات دفاعي و سايل زندگي براي خود بسازد . بشر بدين وسيله مي توانست از خود در برابر حوادث طبيعي و حملات رقيبان و حيوانات وحشي دفاع كند . توانايي عقلي « احسن الخالقين » بشر را ياري داد تا خود را با وضعيتهاي متفاوت جغرافيايي كه در اقصي نقاط كره خاكي حاكم بود سازگار نمايد . همين سازگاريهاست كه نسبت تنوع نژادي و فرهنگي و زباني ما بين اشرف مخلوقات خداوند يعني نوع بشر باشد .
مناطقي كه انسان براي زندگي بر مي گزيد بواسطه شرايط جغرافيايي خاص خود طريقه زندگي خاصي را نيز طلب مي كرد . در طول ميليونها سال انسان از لحاظ فرهنگي و حتي فيزيكي كاملاً با شرايط اقليمي و جغرافيايي سرزمين مورد نظر سازگار گرديد . از نظر جسمي و فيزيكي رنگ پوست ـ كوتاه و بلند ي قد ـ بزرگ و كوچك بودن لبها و چشمها و رنگ موي سر و غيره و از نظر فرهنگي طرز پوشش و لباس نحوه معماري و ساختمان سازي ـ زبان و گويش و بسياري مسائل ديگر ازجمله تفاوتهايي هست كه ما بين جوامع مختلف بشري در طول تاريخ دراز مدت وي بوجود آمد .
با توجه به اين مسئله است كه نگارنده معتقد است كه فرهنگ يك جامعه با چگونگي تكامل و سازگاري آن جامعه يا شرايط اقليمي و سرزمين رابطه تنگاتنگ دارد .
قرآن كريم درآيات مقدس خود بارها و بارها تأكيد كرده است كه خداوند انسانها را برابر و با تواناييها عادلانه و يكسان آفريده است . پس وجود تفاوت در جوامع مختلف انساني چيزي نيست مگر چگونگي سازگاري آن با محيط و اقليم .
براي درك هرچه بهتر مطلب مي توانيم فرض بگيريم كه در شرايط اقليمي ايده آل و غني اجداد بشر به زندگي راحت و بي درد سر مشغول بودند و عده اي ديگر كه دقيقاً در شرايطي متفاوت و سخت مي زيستند زندگي سختي داشتند و مجبور به كار و تلاش بسيار زيادي بودند . اينها همه تفاوتهاي فرهنگي و زباني را بوجود آورده است .
البته اين تفاوتهاي سرزميني فقط در نحوه زندگي خلاصه انسانها نمي شود . بلكه غناي يك سرزمين موجبات تهاجم و دست درازي ديگران به آن را فراهم آورده است و طول تاريخ بشريت سرشار از جنگها و مبارزات فراواني است كه بر سر تصاحب سرزمينهاي ثروتمند و غني ما بين جوامع مختلف بشري بوجود آمده است . بتدريج با اكتشافات بي شمار علمي و فني كه نصيب بشر شده است ، طمع ورزي به سرزمين هاي ديگران نيز هر چه پيچيده تر و كارشناسانه تر شده است .
ويژگي منحصر به فردهنرهاي فولكلور در ارتباط با مبارزه عليه واردات و تهاجمات فرهنگي
امروز همه مي دانند كه كشورهاي امپرياليستي يدي بسيار طولاني در اين مورد دارند . در طول ساليان نه چندان دور كشور عزيز ما ايران شاهد همين دست درازي ها پيچيده و بغرنج بوده است .
امپرياليستها براي توجيه دست درازيهاي خود به سرزمين ملتهاي ديگر توجيهات نظري فراواني را ( البته به فراخور سطح فهم هر يك ازجوامع ) سر هم بندي كردند . آنها زماني رنگ پوست را دليل عقب ماندگي و بي ارزشي انسانهاي انسان هاي مظلوم دانستند و سياه پوستان بسياري را تنها با همين دليل به بردگي بردند . و سرزمينهاي آنها را به چپاول گرفتند .
انگليس ها هنديان را متهم به جهل و نه فهمي مي كردند و صد ها سال هندوستان را تاراج كردند .
آمريكائيان ، امريكاي لاتين را به زير سيطره خود گرفتند .
در همه اين موارد امپرياليست ها در درجه اول فرهنگ و زبان جوامع را مورد تعرض خود قرار دادند . آنها را مسخره كردند و اعتقادات مذهبي آنها را تحريف و تمسخر تحقير گرفتند و فرهنگ و دين و اعتقادات خود را برتر معرفي كردند . حتي امروز نيز علي رقم وجود انواع سازمانهاي دفاع از حقوق بشر و شعارهاي آنچناني جهاني شدن و برابري و دموكراسي هنوز كشورهاي تجاوزگر بسياري هستند كه با سوء استفاده از برتري هاي تكنولوژيكي كه بدست آورده اند خود را برتر از ديگران مي پندارند و به تحقير دين و فرهنگ و زبان كشورهاي گوناگون مي پردازند .
آنها برآنند كه فرهنگ و اعتقادات خود را برتر نشان دهند و با استفاده از برتري تكنولوژيك و امكانات رسانه اي و ماهواره اي كه در اختيار دارند . ارزشهاي فرهنگ خود را جايگزين ارزشهاي فرهنگي جوامعي به مانند جامعه ما بكشند . و اين همه را با واژه پر طرفدار جهاني شدن و گلوباليزاسيون به خورد جوانان كم سن و سال ما مي دهند . در چنين حالتي:
نگارنده معتقد است كه اين بار نه فقط ثروت هاي سرزميني بلكه مهلك تر از آن ذات نفس بشريت است كه تحت آماج و حملات قدرتمندان زورگو قرار گرفته است .
در مقابله با چنين تهاجمي هيچ مرز و گمركي و هيچ ماليات و عوارضي نمي توان ايجاد كرد و با هيچ قدرت سياسي ـ نظامي نمي توان به مقابله برخاست . براي مقابله با چنين تهاجمي بايد سپري از جنس همان سلاح ساخت و براي دفاع از ارزشهاي فرهنگي جامعه خود به كار برد . راه آن نيز سرمايه گذاري هر چه بيشتر در جنبه هاي فرهنگي و فولكلور جامعه خود است . يعني:
مقابله با تهاجم فرهنگي از طريق احياي فرهنگ و فولكلورجامعه خود
چيزي كه مشخص و مسجل جلوه مي نمايد اين است:
« نوايي كه از گوشت و پوست تاريخ يك ملت برآيد بر دل و روح آن ملت نيز خوش نشيند »
شناساندن فرهنگ اجداد و باوراندن موجوديت قدرتمند آن برجوانان معاصر يكي از اصيل ترين راهكارهاي اثبات خود است . اين شناسايي به جوانان و مردم يك جامعه هويت مي دهد و آنها در اين مسير يقين مي يابند كه داراي شناسنامه اي فرهنگي و تاريخي هستند و نه تنها چيزي از بيگانگان كم ندارند بلكه چندين بار از آن قوي تر و قدرتمند تر هستند . اعتماد به نفسي كه بواسطه اين باور ارزاني ملتي مي شود در برابر تمام قدرت هاي استعمارگر خواهد ايستاد .
نگارنده معتقدم نه تنها فرهنگ ديني كشور عزيزمان كه همواره در طول تاريخ اسلام آزادي خواهي را از رشادتهاي امام حسين ( ع ) به الگو دارد غناي ويژه اي دارد ، بلكه فرهنگ فولكوريك جاي جاي ايران عزيز نيز داراي چنان غناي ويژه اي است ( آذريايجان ـ بوشهر ـ خراسان ـ كردستان ـ قوچان ـ بختياري ـ قشقائي ـ تركمن هاوغيره... ) هركدام داراي ويژگي هاي فرهنگي و فولكوريك خاصي هستند كه اگر تقويت و پاسداري شوند ، توانايي مقابله با تهاجم فرهنگي كشورهاي امپراليستي را دارند . ما اگر بتوانيم ارزشهاي فرهنگي و فولكوريك هركدام از اين قوميتها را احيا كنيم ، خواهيم توانست جوانان جامعه خود را قانع نمائيم كه احتياجي به فرهنگ بيگانگان ندارند . و در اين مسير خواهيم توانست با تكيه به فرهنگ هزاران سالة خويش در صدد تأثير گذاري بر جهانيان باشيم و در مورد فرهنگ خود تبديل به صادر كننده اي قدرتمند شويم و نه وارد كننده اي منزوي و بي دفاع .
ارادتمند
آبان
